KOBİ'lerin Teknoloji ve Yenilikçilik Kapasitelerinin Geliştirilmesi

Avrupa ekonomisinin rekabet edebilirliğinin artırılmasında teknoloji üretimi ve yenilikçilik kapasitesinin güçlendirilmesi büyük önem taşımakta ve Lizbon stratejisinin de en öncelikli hedeflerinden birini oluşturmaktadır.

Avrupa Birliği'nde yenilikçilik alanındaki çalışmalar büyük ölçüde araştırma ve geliştirme alanındaki çerçeve programlar dâhilinde desteklenmiştir. Yenilikçiliğin iş dünyasına yansıması bakımından önümüzdeki yıllarda İşletmeler ve Girişimcilik için Çok Yıllı Program'ın devamı niteliği taşıyacak olan Rekabet Edebilirlik ve Yenilikçilik Çerçeve Programı (RYÇP) bünyesinde yeni faaliyet alanları tasarlanmaktadır.

AB, Birlik genelinde ve üye/aday ülkeler düzeyinde yenilikçilik politikası oluşturulması amacıyla yenilikçi işletmelerin kurulmasında, yenilikçiliğe finansman sağlanmasında iyi uygulamaların yaygınlaştırılmasını hedeflemektedir. Bu alanda yeni teknoloji üretiminin yanı sıra mevcut teknolojinin Avrupa çapında yaygınlaştırılması ve özellikle KOBİ'ler tarafından kullanımının sağlanması hedeflenmektedir. Teknolojik içeriğe sahip olmayan yeniliklerinde yaygınlaştırılması yeni dönemin hedeflerinden biridir. KOBİ'lerin yeni iş ve yönetim modellerini benimsemelerine yardımcı olacak faaliyetlerin çoğaltılması işletmelerin rekabet edebilme kapasitelerini artıracaktır.

Avrupa Birliği teknoloji, yenilikçilik, araştırma ve geliştirme alanlarında başta çerçeve programlar olmak üzere çeşitli destek araçları geliştirmiştir. Bu araçlardan KOBİ'lerin yararlanması özellikle teşvik edilmekte, teknoloji ve yenilikçilik ağlarına katılımları beklenmektedir. Genellikle 2000–2006 bütçe dönemi için tasarlanmış olan bu programların benzerleri yeni bütçe döneminde de geliştirilmektedir.

Avrupa Yatırım Fonu (AYF)

AYB’ nin risk sermayesi faaliyetleri Avrupa Yatırım Fonu bünyesinde gerçekleştirilmektedir. Bu sayede Banka uzmanlık gerektiren risk sermayesi operasyonlarını daha etkin bir şekilde yönetebilmektedir. Risk sermayesinin yanı sıra AYF teminat konusunda da kendi kaynaklarından veya AB bütçesinden KOBİ'lere destek vermektedir.

—CREA Kurulma Aşamasındaki KOBİ'lere Risk Sermayesi
Avrupa'da çekirdek sermaye kullanımındaki yetersizlik Avrupa Komisyonu'nu bir pilot programla bu alanı desteklemeye yöneltmiştir.

CREA programının amaçları:
—Büyüme ve istihdam yaratma potansiyeli olan yenilikçi küçük işletmelerin kuruluşlarının ilk yılında desteklenmesi

—Çekirdek sermaye alanındaki teknik bilginin Avrupa çapında ağ oluşturarak yaygınlaştırılması
Giderlerin en fazla %50'sini (maksimum 500 000 Euro) karşılayan geri ödemeli kredi olanağı sağlayan CREA programı 1998 yılında başlamış ve Temmuz 2004 tarihinde ara dönem değerlendirmesi için ihaleye çıkılmıştır. Program hâlihazırda yeni başvuru kabul etmemektedir.

—Avrupa Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası (AYKB)
Avrupa Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası, Avrupa Birliği ve üye ülkelerce Merkez ve Doğu Avrupa ülkelerinin ve şimdiki adı Bağımsız Devletler Topluluğu olan eski Sovyet Cumhuriyetlerinin, Batı Balkan ülkelerinin demokratik bir sistem ve Pazar ekonomisine geçişlerini kolaylaştırmak amacıyla 1991 yılında kurulmuştur.
Banka söz konusu bölgede en büyük yatırımcı olarak özel sektöre ve ticari ortaklıklara mali destek sağlamaktadır. Bankalar, sanayi ve ticaret sektörlerindeki yeni oluşumlar gibi yatırımları desteklemektedir.

Bankanın faaliyetleri:
—Ülkelerin pazar ekonomisine geçişlerini hızlandırmak
—Girişimcileri desteklemek için risk almak
___ Duyarlı bankacılık hizmeti vermektir.
—Yapısal ve Sektörel reformları desteklemek
—Rekabet, Özelleştirme ve girişimciliği desteklemek
—Mali kurumlan ve yasal sistemleri güçlendirmek
—Özel sektörü desteklemek üzere altyapıyı güçlendirmek
—Çevreye duyarlılık gibi güçlü yönetim özelliklerinin benimsenmesini sağlamak .

Yenilikçilik 2010 Girişimi

Avrupa Yatırım Bankası, Lizbon Stratejisinin 2010 vizyonunu, bilgi temeline dayanan Avrupa ekonomisini ve yenilikçiliği temel bir öncelik olarak benimsemiştir- Yenilikçilik 2000
programının ilk üç yıllık uygulama döneminin sonuna gelinmiş ve Haziran 2003 tarihinde söz konusu program "Yenilikçilik 2010 Girişimi" olarak yenilenmiştir. Yenilikçilik 2010 Girişimi, Haziran 2003’ten Aralık 2006'ya kadar olan süreçte 20 milyar Euro'luk bir bütçe ve bu üç yılın sonunda bir ara dönem değerlendirmesi yapmayı öngörmüştür. Bu değerlendirmeyi takiben önceliklerin 2010 yılı temel alınarak gözden geçirilmesi söz konusu olabilecektir.

Yenilikçilik 2010 Girişimi;
—Risk paylaşımına yönelik orta ve uzun vadeli finansman; ayrıca,
—KOBİ’lere risk sermayesi sağlamakta veya karşı teminatlarla krediye
erişimlerini kolaylaştırmaktadır.

Yenilikçilik 2010 Girişimi Avrupa ekonomisinin verimliliğini ve rekabet edebilirliğini artırmak üzere yenilikçiliğin yatırıma dönüşmesi amacını taşımaktadır. Yenilikçilik 2010 Girişimi üç öncelik alanına odaklanmıştır:

—Eğitim: Sanayi ve hizmet sektörlerinde yaşam boyu öğrenim, bilgisayar kullanımının artırılması, uzaktan Öğrenim, yeni kitle iletişim araçlarıyla bilginin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması

—Araştırma&Geliştirme: özel sektörün özellikle KOBİ'lerin ürün geliştirme süreçlerinde, kamusal veya uluslararası araştırma projelerinde kullanılmaktadır. Başlangıç aşamasındaki firmalara destek veren iş geliştirme merkezleri türündeki yapılanmalar da bu olanaktan yararlanabilmektedir. Avrupa Birliği Ar&Ge programları tarafından desteklenen projelere de ortak finansman sağlanmaktadır.

—Bilgi ve iletişim teknolojilerinin üretimi ve yaygınlaştırılması: Donan/m, içerik ve uygulama bazındaki bilgi iletişim teknolojilerinin büyük bir çoğunluğuna destek sağlanmaktadır.
Bu yeni girişimle banka klasik altyapı, teçhizat yatırımlarının yanı sıra fiziksel olmayan yatırımlara destek sağlamaktadır. Ayrıca Banka özel sektör-kamu sektörü ortaklıklarını da özelikle teşvik etmektedir. Yenilikçilik girişiminin Avrupa'nın gelişmekte olan bölgelerine yoğunlaşması ve böylece tüm Avrupa'da vatandaşların teknolojiye erişimlerinde fırsat eşitliği yaratılması hedeflenmiştir. Bu nedenle yeni girişimin kapsadığı coğrafi alanın genişletilmesine karar verilmiştir.

Global Krediler

Global krediler, AYB kriterlerine uygun KOBİ'lerin yatırım projelerinde bankalar veya finansal kuruluşlar aracılığıyla kullandırılmaktadır. Aracı kuruluşlar projelerin desteklenmesinde AYB finansmanına katkıda bulunmaktadır.

AYB global kredilerinden 500'den az çalışanı olan ve mal varlığı 75 milyon Euro'nun altındaki firmaların yanı sıra yerel yönetimler de yararlanabilmektedir, Toplam bütçesi 25 milyon Euro'yu aşmayan yatırım projelerine veya yerel yönetimlerin küçük altyapı projelerine de finansman sağlanmaktadır. Proje bütçesinin en fazla %50'si veya 12,5 milyon Euro'luk bölümü finanse edilmektedir". Genelde 5 ile 12 yıl arasında vadeler söz konusudur. Faiz oranları AYB’ nin belirlediği kriterler doğrultusunda aracı bankayla birlikte kararlaştırılmakta, geri ödemeler aracı bankaya yapılmaktadır.

Başvuru aracı banka veya finans kuruluşuna yapılmaktadır. AYB kredilerinden yararlanmak üzere yapılan başvuruların AB hedeflerine ve AYB’ nin faaliyet alanlarına uygunluğu aracı kuruluşlarla yakın ilişki içerisinde değerlendirilmektedir.

Yatırım şu şekillerde olabilmektedir:
— altyapı projeleri
—su rezervleri ve hijyeni
—çevrenin korunması

Ayrıca projenin ekonomik, teknik ve mali özellikleri de değerlendirilmeye alınmaktadır. Diğer bir deyişle projenin ekonomik getirişi ve uygulama takviminin yanı sıra projenin çevreye duyarlılığı, finansman planı, teknik ortakları gibi konular değerlendirme aşamasında öne çıkmaktadır. Başvuru sahibinin mali durumu, beklediği nakit akışı da proje başvurusunda yer almalıdır.
Yapılan değerlendirme sonrasında AYB Yönetim Kurulu finansman kararını vermekte ve daha sonra projenin İlerleyişi düzenli olarak izlenmektedir.

AYB, maliyeti 25 milyon Euro'nun üzerindeki projelere "bireysel krediler" sağlamaktadır. Bu durumda başvuru AYB’ ye doğrudan yapılmaktadır.

Avrupa Yatırım Bankası (AYB)

Avrupa Birliği'nin finans kuruluşu Avrupa Yatırım Bankası öncelikli olarak AB'ye üye ülkelerin kalkınmasına, ekonomik ve sosyal açıdan bütünleşmesine katkıda bulunmaktadır. AB'nin hedefleri doğrultusunda kalkınma projelerine finansman sağlamaktadır. Birlik dışında ise AB'nin kalkınma ve işbirliği anlaşmaları kapsamında finansman desteği vermektedir.

AB üyesi devletler doğrudan AYB üyesi olmakta ve Banka kaynaklarına katkıda bulunmaktadırlar. Bununla birlikte Bankanın yasal statüsü ve finansal özerkliği bulunmaktadır. Bankacılığın temel ilkeleri doğrultusunda, AB'nin hedeflerine ulaşabilmesi amacıyla öz kaynaklan ve dünya piyasalarından edindiği kaynaklarla yatırım projelerine uzun vadeli finansman sağlamaktadır.

AYB’ nin faaliyet gösterdiği ülkeler:
—Üye ülkeler
—Aday ülkeler
—Akdeniz ülkeleri
—AKP (Afrika Karaip Pasifik ülkeleri)
—Batı Balkan ülkeleri
—ALA (Asya ve Latin Amerika ülkeleri)

Bankanın diğer öncelikler değişmemiştir:
• KOBİ'lerin desteklenmesi
• İnsan kaynaklarının ve özellikle sağlığının desteklenmesi.
Mart 2000 tarihinde gerçekleştirilen Lizbon Zirvesi sonuçlan doğrultusunda KOBİ'leri desteklemek amacıyla AYB ve Avrupa Yatırım Fonu'nun bir araya gelmesiyle oluşan AYB Grubu'nun kurulması kararlaştırılmıştır. AYB (%59.15), Avrupa Komisyonu (%30) ve diğer Avrupalı finansman kuruluşlarıyla (% 10.85) beraber AYF’ nin ortağı olmuştur.
AYB Grubu böylece KOBİ'lere de orta ve uzun vadeli krediler, risk sermayesi ve teminat gibi çeşitli destekler sağlayabilmektedir. AYF kapsamındaki faaliyetleri dışında AYB, KOBİ'lere yerel bankalar aracılığıyla orta ve uzun vadeli "global krediler" sağlamaktadır.

Yatırım ve Mali Araçlar

Girişimciliğin teşvik edilmesinde KOBİ'lerin finansmana erişimi önemli bir yere sahiptir. KOBİ’lerin dış kaynaklı finansmandan yararlanmaları genellikle üç şekilde gerçekleşmektedir.

1) Mali araçlar: AB'de pek çok üye devletin risk faktörü taşıyan sektörlerde, özellikle kurulma aşamasındaki KOBİ'lere yönelik destek mekanizmaları bulunmaktadır. Bu desteklerin KOBİ’lerin ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirilmesi ve başvuru prosedürlerinin kolaylaştırılması önemlidir. Mali araçlar hem üye ülkeler hem de AB düzeyinde yerel bankalar ve girişim (risk) sermayesi kuruluşları aracılığıyla kullandırılabilmektedir.

2) Banka kredisi kullanımı: AB Komisyonu banka kredisi kullanımının çerçevesini iyileştirmeye yönelik çalışmalarda bulunmaktadır. Avrupa Birliği'nin finansman kuruluşları -Avrupa Yatırım Bankası ve Avrupa Yatırım Fonu» da KOBİ'lerin finansmandan yararlanmalarında önemli rol oynamaktadır. Bu alanda önem kazanan hususlardan biri, bankaların giderek riske duyarlı hale gelmeleri ve kredilendirme aşamasında KOBİ'leri derecelendirmeye tabi tutmalarıdır.
KOBİ'lerin krediden yararlanabilmek için daha iyi iş planları ve mali analizler hazırlaması, bankaya doğru zamanda doğru bilgiyi ulaştırması gerekmektedir.

3) Öz sermaye finansmanı: Risk sermayesi kullanımı büyüme potansiyeline sahip firmaların tercih ettiği ve gittikçe yaygınlaşan bir finansman türüdür. Avrupa'da risk sermayesi piyasasının gelişimine paralel olarak iş meleklerinin veya iş melekleri ağlarının da yaygınlaştığı gözlemlenmektedir.

Önümüzdeki dönemde Avrupa mali hizmetler piyasasında giderek rekabet ve istikrarın yerleşeceği öngörülmektedir. Bu sürecin KOBİ'lerin de yararına olması için AB'nin çalışmaları sürmektedir. Söz konusu çalışmalar finansmanda yasal çerçevenin iyileştirilmesi, kurulma aşamasındaki firmalara özellikle mikro kredi ve teminat kolaylığı gibi araçlarla daha fazla destek sağlanması ve KOBİ'lerin mali varlıklarının artırılması konularına odaklanmaktadır .

Girişimcilik ve Nitelikli Personel Eğitimi

Avrupa Birliği, eğitimi, girişimciliğin desteklenmesinde temel bir gereklilik olarak değerlendirmekte ve bu doğrultuda KOBİ’lerin de yararlanabileceği çok yıllı programlar oluşturmaktadır.

11. Socrates

Programın süresi; 2000–2006 Programın bütçesi; 1850 milyon € Programın amaçları:
• Yaşam boyu Öğrenimin desteklenmesi ve bir bilgi Avrupası'nın oluşturulması
• Daha az kullanılan ve öğrenilen dillerin öğrenimi
• Açık ve uzaktan Öğrenimin desteklenmesi
• Diplomaların karşılıklı olarak tanınması
• Eğitim alanında işbirliği, hareketlilik ve fırsat eşitliğinin sağlanması Programdan yararlanabilenler, İlgili bölgeler:
• 25 AB üyesi ülke, aday ülkeler, İzlanda, Lichtenstein, Norveç
• Socrates Programı tüm eğitim seviyeleri ve türlerine uygulanmaktadır.